Logo Universiteit Utrecht

Natuurkunde Lessen Ontwerpen

2 Lesonderdelen

Praktijkboek

Het document hieronder geeft hoofdstuk 2 van het Praktijkboek natuurkundedidactiek: Natuurkunde lessen ontwerpen.

Bronnen

voor verdere studie

2.2   Onderwerp inleiden

Literatuur – Het artikel hieronder geeft meer informatie over (het ontwerpen van) een discussieposter in de vorm van een concept cartoon.

2.3   Leerstof aanbieden

Literatuur – Meer informatie over het uitleggen van begrippen en regels is te vinden in de volgende boeken en artikelen.

  • Walter Geerts & René van Kralingen (2006), Handboek voor leraren (2e druk). Bussum: Coutinho > 1.3 De leerling en het leerproces (pg. 35-38) | 3.2 Instructie geven (pg. 99-100).
  • Robert Marzano & Wietske Miedema (2008), Leren in vijf dimensies, moderne didactiek voor het voortgezet onderwijs. Assen: Van Gorcum > Dimensie 2: Nieuwe kennis (en vaardigheden) verwerven en integreren, par. 5 Het driefasenmodel bij denken (pg. 73-94).
  • Twan Brouwers (Red.) (1995), Natuur- en scheikunde in de basisvorming, een praktische uitwerking in lesvoorbeelden. Zutphen: Thieme > Van concreet naar formeel (pg. 57) | Helpen onthouden: betekenis geven aan een begrip (pg. 103) | Nieuwe grootheden en eenheden leren (pg. 153).
  • Ed van den Berg e.a. (1996), Stellingen, plaatjes en verhalen – Vormen van kennis. NVOX 24(8), 378.

In een begrippenkaart of concept map laten leerlingen zien hoe zij de relatie zien tussen begrippen, voorwerpen en verschijnselen. De volgende artikelen geven instructies voor het voorbereiden en geven van lessen met begrippenkaarten, en gaan in op verschillende toepassingen van begrippenkaarten.

 Meer informatie over het leren van vaardigheden is te vinden in de volgende boeken en artikelen.

  • Walter Geerts & René van Kralingen (2006), Handboek voor leraren (2e druk). Bussum: Coutinho > 1.3 De leerling en het leerproces (pg. 35-38).
  • Robert Marzano & Wietske Miedema (2008), Leren in vijf dimensies, moderne didactiek voor het voortgezet onderwijs. Assen: Van Gorcum > Dimensie 2 Nieuwe kennis (en vaardigheden) verwerven en integreren, par. 5 Het driefasenmodel bij doen (pg. 95-105).
  • Impuls: vaardigheden overzicht [Wat wordt hier bedoeld? En waar is he te vinden?]

2.4   Vragen stellen

Literatuur – Meer informatie over het stellen van vragen met verschillende doelen is te vinden in de volgende boeken.

  • Walter Geerts & René van Kralingen (2006), Handboek voor leraren (2e druk). Bussum: Coutinho > 2.5 Leerdoelen (pg. XX-XX) | 5 Toetsen en beoordelen (pg. 155-200).
  • Twan Brouwers (Red.) (1995), Natuur- en scheikunde in de basisvorming, een praktische uitwerking in lesvoorbeelden. Zutphen: Thieme > Vragen die leerlingen meer betrekken bij de les (pg. 90) | Het onderwijsleergesprek (pg. 122).
  • Sebo Ebbens & Simon Ettekoven (2009), Effectief leren: Basisboek (2e druk). Groningen: Noordhoff > 4 Het onderwijsleergesprek (pg. XX-XX).

Lespraktijk – De link hieronder geeft een video die het niet-vingers opsteken enigszins wil relativeren. Het doel is dat iedereen meedenkt met als middel zorgen dat iedereen een beurt kan krijgen.

2.5   Demonstraties uitvoeren

 Literatuur – Meer informatie over het uitvoeren van demonstraties en het nut ervan is te vinden in de volgende boeken en artikelen.

Lesmaterialen – In de hieronder genoemde publicaties Showdefysica en ZAVO Physics staat een groot aantal ideeën voor demonstraties. Deze boeken zijn te vinden op de website van de NVON: www.nvon.nl. Ook de website van Tom Tit is goed bruikbaar voor het opdoen van ideeën: www.tomtit.info.

  • Ineke Frederik, Ed van den Berg, Leo te Brinke, Peter Dekkers, Wim Sonneveld, Wouter Spaan & Maarten van Woer­kom (2015). ShowdeFysica. Utrecht: NVON.
  • Patrick Walravens (2010-2015). ZAVO Physics. Meppel: NVON.

Inmiddels is er ook een tweede deel van Showdefysica: ShowdeFysica2 – met ruim tachtig demonstraties om morgen in de klas uit te voeren, zó beschreven dat fysische begripsvorming optimaal is en gericht op natuurwetenschappelijke vaardigheden, begripsontwikkeling of de charme van natuurkunde voor een groot publiek. Alle experimenten zoals beschreven in Showdefysica2 staan online met extra informatie die niet in het boek weergegeven is: filmpjes, leerlingmateriaal, conceptcartoons en veel meer!

Demonstraties vragen meestal om speciale opstellingen die van tevoren moeten worden klaargezet en uitgeprobeerd, maar het kan ook al improviserend met niks… nou ja, vrijwel niks – zoals blijkt uit de artikelen hieronder.

 2.6   Samenwerken

 Literatuur – Meer informatie over de achtergrond en de praktijk van samenwerkend leren is te vinden in de volgende boeken.

  • Sebo Ebbens & Simon Ettekoven (2009), Effectief leren: Basisboek (2e druk). Groningen: Noordhoff > 4 Een begin maken met samenwerkend leren (pg. 91-110).
  • Sebo Ebbens, Simon Ettekoven & Jos van Rooijen (1996), Effectief leren in de les, Basisvaardigheden voor docenten. Groningen: Noordhoff.
  • Sebo Ebbens, Simon Ettekoven & Jos van Rooijen (1997), Samenwerkend leren, Praktijkboek. Groningen: Noordhoff.

 Lespraktijk – De links hieronder geven video’s over het gebruik van samenwerkingsvormen in de klas.

 2.7   Opgaven bespreken

 Literatuur – Meer informatie over de achtergrond en de praktijk van opgaven bespreken is te vinden in de volgende boeken.

  • Walter Geerts & René van Kralingen (2006), Handboek voor leraren (2e druk). Bussum: Coutinho > 3.2 Instructie geven (pg. XX-XX).
  • Robert Marzano & Wietske Miedema (2008), Leren in vijf dimensies, moderne didactiek voor het voortgezet onderwijs. Assen: Van Gorcum > Dimensie 2 Nieuwe kennis (en vaardigheden) verwerven en integreren, par. 6 Het driefasenmodel bij doen (pg. 95-105) | Dimensie 4 Kennis (en vaardigheden) toepassen in betekenisvolle situaties, par. 5 Problemen oplossen (pg. XX-XX).

Opleidingsactiviteiten

Het eerste document hieronder geeft enkele suggesties voor opleidingsactiviteiten / opdrachten bij hoofdstuk 2 van het Praktijkboek natuurkundedidactiek. De documenten daaronder geven de werkbladen waarvan in enkele van de opdrachten sprake is.

Werkbladen