Logo Universiteit Utrecht

Natuurkunde Lessen Ontwerpen

1 Visie op het vak en vakonderwijs

Praktijkboek

Het document hieronder geeft hoofdstuk 1 van het boek Natuurkunde lessen ontwerpenPraktijkboek natuurkundedidactiek.

  • Visie op het vak en vakonderwijs

Bronnen

voor verdere studie

1.2   Natuurkunde

Literatuur – In hoofdstuk 1 van het Handboek natuurkundedidactiek en de bijbehorende website gaat het om de aard van natuurwetenschap, en met name natuurkunde: wat is dit voor vak, en wat willen we dat leerlingen daarover leren? Dat vormt een aanloop naar de vraag wat de mogelijke curriculumaccenten en de bijbehorende onderwijsdoelen van het vak natuurkunde in het voortgezet onderwijs zijn, en hoe de gekozen combinatie van onderwijsdoelen en curriculumaccenten bepalend zijn voor het beeld van het vak dat we aan leerlingen overbrengen.

  • Peter Dekkers & Koos Kortland (2017). Aard van natuurwetenschap. In Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (Red.), Handboek natuurkundedidactiek (pp. 1-7). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Koos Kortland (2017). Curriculumaccenten en onderwijsdoelen. In Koos Kortland, Ad Mooldijk & Hans Poorthuis (red.), Handboek natuurkundedidactiek (pp. 7-12). Amsterdam: Epsilon Uitgaven.
  • Website: www.natuurkundedidactiek.nl – Literatuur, achtergrondinformatie en lesmaterialen bij hoofdstuk 1 van het Handboek natuurkundedidactiek.

Lespraktijk – Meer informatie over de natuurwetenschappelijke denk- en werkwijze en de manier om daarmee in de lespraktijk aan de slag te gaan is te vinden bij het (inmiddels deels alweer afgeschafte) vak Algemene Natuurwetenschappen (ANW). Op een aantal scholen is dit vak vervangen door een vak als Wetenschapsoriëntatie. De websites en artikelen hieronder geven meer informatie en inspiratie voor de lespraktijk.

1.3   Leerklimaat

Literatuur – Meer informatie over het belang van een krachtig leerklimaat en het vormgeven daarvan is te vinden in de volgende boeken.

  • Walter Geerts & René van Kralingen (2016), Handboek voor leraren (2e druk). Bussum: Coutinho > 1.4 Wat zegt de leertheorie | 1.5 Een krachtige leeromgeving (pg. 38-60).
  • Robert Marzano & Wietske Miedema (2008), Leren in vijf dimensies, moderne didactiek voor het voortgezet onderwijs. Assen: Van Gorcum > Dimensie 1 Motivatie (pg. 5-59).
  • Sebo Ebbens & Simon Ettekoven (2009), Effectief leren: Basisboek (2e druk). Groningen: Noordhoff > Deel 3 Het leerklimaat (pg. 143-162).

1.4   Competent in lesgeven

Literatuur – Het samenwerkingsorgaan Beroepsregister Leraren heeft een uitgebreide beschrijving gemaakt van de bekwaamheden waarover een leraar moet beschikken. Deze beschrijving is ingedeeld in zeven competenties, waarvan vier in de klas en drie buiten de klas. Eén van die competenties is de vakdidactische competentie zoals geformuleerd in het document hieronder.

  • Vakdidactische competentie | Bron: Beroepsregister Leraren

De door de lerarenopleidingen vastgestelde Kennisbasis vakdidactiek Natuurkunde vat samen over welke vakdidactische kennis de leraar natuurkunde dient te beschikken.

Deze kennisbasis is ook te vinden op de website Ecent/ELWIeR van de lerarenopleidingen Science en Wiskunde/Rekenen, met daaraan toegevoegd per onderdeel een aantal relevante artikelen voor verdere verdieping.

De examenprogramma’s van alle vakken voor alle schoolsoorten zijn te vinden op de volgende website.

De SLO-publicatie hieronder geeft informatie over de kerndoelen voor ‘Mens en natuur’ in de onderbouw, met suggesties voor uitwerkingen wat betreft inhoud en activiteiten.

Veel leerlingen komen na het mvbo in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) terecht. Dan is het handig om als leraar op het vmbo een globaal beeld te hebben van dat vervolgonderwijs en de daar gehanteerde vakdidactiek.

  • NaSk in het MBO

Lespraktijk – In 1995 is door de SLO, APS en LO’S bij Thieme het boek ‘Natuur- en Scheikunde in de basisvorming, een praktische uitwerking in lesvoorbeelden’ uitgegeven. Hoewel sommige termen in het boek inmiddels verouderd zijn (zoals ‘overheadprojector’), is veel van de didactiek die aan de orde komt nog zeer relevant. Het boek geeft een mooi beeld van de variatie die binnen de lessen natuur- en scheikunde mogelijk is wat betreft de vormgeving van de lespraktijk bij uiteenlopende onderwerpen en aandachtspunten, en is te zien als een bron van inspiratie voor vakdidactisch ontwerpen.

Opleidingsactiviteiten

Het eerste document hieronder geeft enkele suggesties voor opleidingsactiviteiten / opdrachten bij hoofdstuk 1 van het Praktijkboek natuurkundedidactiek. Het document daaronder geeft het werkblad waarvan in één van de opdrachten sprake is.

  • Opleidingsactiviteiten

Werkblad

  • Scorelijst Kennisbasis vakdidactiek Natuurkunde